অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথম মহিলা সভাপতি আছিল নলিনীবালা দেৱী, যি ১৯৫৭ চনত এই সন্মানীয় পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল আৰু অসমীয়া সাহিত্যলৈ তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে ‘অলকানন্দা’ কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে সাহিত্য একাডেমী বঁটা লাভ কৰিছিল।
তেওঁৰ কাৰ্যকাল সম্পৰ্কে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্যসমূহ হ’ল:
- অধিৱেশন: ১৯৫৪ চনত যোৰহাটত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাৰ ত্ৰিবিংশ (২৩ তম) অধিৱেশনত তেওঁ সভাপতিত্ব কৰিছিল।
- সন্মান: তেওঁ আছিল পদ্মশ্ৰী বঁটা লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া মহিলা (১৯৫৭ চন)। ইয়াৰ উপৰি ১৯৬৮ চনত তেওঁৰ ‘অলকানন্দা’ কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।
- উপাধি: অসমীয়া কাব্য সাহিত্যত তেওঁক ‘অতিন্দ্ৰিয়বাদী’ বা ‘ৰহস্যবাদী’ কবি হিচাপে জনা যায়।
অসমীয়া সাহিত্য জগতৰ এক উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ নলিনীবালা দেৱীৰ বিষয়ে এক চমু টোকা:
জন্ম আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন:
বিশিষ্ট কবি আৰু লেখিকা নলিনীবালা দেৱীৰ জন্ম হৈছিল ১৮৯৮ চনৰ ২৩ মাৰ্চত। তেওঁৰ পিতৃ আছিল অসমৰ প্ৰখ্যাত স্বাধীনতা সংগ্ৰামী ‘কৰ্মবীৰ’ নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ। তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱন আছিল যথেষ্ট মৰ্মান্তিক; মাত্ৰ ১২ বছৰ বয়সতে জীৱেশ্বৰ চাংকাকতিৰ সৈতে তেওঁৰ বিবাহ হৈছিল যদিও মাত্ৰ ১৯ বছৰ বয়সতে তেওঁ স্বামীক হেৰুৱাই অকাল বৈধব্যক আঁকোৱালি ল’বলগীয়া হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ নিজৰ দুই পুত্ৰকো অকালতে হেৰুৱায়। এই ব্যক্তিগত শোক আৰু কাৰুণ্যই তেওঁৰ সাহিত্যিক জীৱনৰ মূল প্ৰেৰণা আছিল।
সাহিত্যিক অৱদান:
নলিনীবালা দেৱীক অসমীয়া কাব্য সাহিত্যত ‘অতিন্দ্ৰিয়বাদী’ বা ‘ৰহস্যবাদী’ কবি হিচাপে জনা যায়। ভগৱৎ প্ৰেম, আধ্যাত্মিকতা আৰু প্ৰকৃতিৰ ৰহস্য সন্ধান তেওঁৰ কবিতাৰ প্ৰধান উপজীৱ্য। তেওঁৰ প্ৰথম কাব্যগ্ৰন্থ আছিল ‘সন্ধিয়াৰ সুৰ’ (১৯২৮)। তেওঁৰ আন কেইখনমান উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ হ’ল— ‘সপোণৰ সুৰ’, ‘পৰশমণি’, ‘যুগদেৱতা’, ‘অলকানন্দা’ আৰু তেওঁৰ আত্মজীৱনী ‘এৰি অহা দিনবোৰ’। তেওঁৰ ‘জনমভূমি’ কবিতাটি অসমীয়া সাহিত্যৰ এক অমূল্য সম্পদ।
অসম সাহিত্য সভা আৰু অন্যান্য কৃতিত্ব:
তেওঁ আছিল অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা সভাপতি। ১৯৫৪ চনত যোৰহাটত অনুষ্ঠিত সভাৰ ২৩ তম অধিৱেশনত তেওঁ পৌৰোহিত্য কৰিছিল। কেৱল সাহিত্য চৰ্চাই নহয়, তেওঁ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনতো সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ১৯৫০ চনত তেওঁ শিশুসকলৰ বাবে ‘সদৌ অসম পাৰিজাত কানন’ (যি পিছলৈ ‘মইনা পাৰিজাত’ নামেৰে জনাজাত হয়) নামৰ অনুষ্ঠানটি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
বঁটা আৰু সন্মান:
সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ আগবঢ়োৱা অসাধাৰণ অৱদানৰ বাবে ১৯৫৭ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক ‘পদ্মশ্ৰী’ সন্মানেৰে বিভূষিত কৰে। এই সন্মান লাভ কৰা তেওঁ আছিল প্ৰথমগৰাকী অসমীয়া মহিলা। ১৯৬৮ চনত তেওঁৰ ‘অলকানন্দা’ কাব্যগ্ৰন্থৰ বাবে তেওঁক সন্মানীয় ‘সাহিত্য অকাডেমি বঁটা’ প্ৰদান কৰা হয়। এইগৰাকী মহীয়সী মহিলাই ১৯৭৭ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।